Ten przepis powinien spróbować każdy, kto chce zrobić coś słodkiego do kawy bez wyrabiania ciasta i bez długiego stania przy blacie. Cynamonki z ciasta francuskiego wychodzą szybko, pachną porządnie masłem i cynamonem, a przy dobrze ustawionym piekarniku mają chrupiące brzegi i miękki środek. To deser dla początkujących, ale nie byle jaki — kilka prostych ruchów wystarcza, żeby uzyskać efekt jak z cukierni. Najważniejsze są tu proporcje nadzienia, chłodne ciasto i krótki, ale zdecydowany wypiek w wysokiej temperaturze.
Składniki na cynamonki z ciasta francuskiego
Porcja na około 12 sztuk, w zależności od szerokości rolowania i grubości krojenia. Najwygodniej użyć gotowego ciasta francuskiego na maśle, bo daje lepszy smak i wyraźniejsze listkowanie niż najtańsze odpowiedniki na tłuszczach roślinnych.
- 1 arkusz ciasta francuskiego, około 275-300 g
- 50 g masła
- 60 g drobnego cukru lub cukru trzcinowego
- 2 pełne łyżeczki mielonego cynamonu
- 1 łyżeczka cukru wanilinowego lub 1/2 łyżeczki ekstraktu waniliowego
- szczypta soli
- 1 małe jajko do posmarowania brzegów i wierzchu
- 1 łyżka mleka lub śmietanki do rozmącenia jajka
- opcjonalnie 30 g posiekanych orzechów włoskich lub pekan
Na prosty lukier po upieczeniu, jeśli mają być bardziej deserowe niż śniadaniowe:
80 g cukru pudru, 1-2 łyżki soku z cytryny albo mleka.
Ciasto francuskie powinno być zimne, ale elastyczne. Zbyt ciepłe zaczyna się mazać, zbyt twarde pęka przy zwijaniu.
Przygotowanie
- Wyjąć ciasto francuskie z lodówki na 5-10 minut, tylko tyle, żeby dało się je swobodnie rozwinąć. Piekarnik nagrzać do 200°C góra-dół. Blachę wyłożyć papierem do pieczenia.
- Masło roztopić i odstawić na chwilę, żeby nie było gorące. W małej misce wymieszać cukier, cynamon, wanilię i szczyptę soli. Jeśli mają wejść orzechy, dodać je właśnie teraz, żeby równomiernie rozłożyły się w nadzieniu.
- Rozwinąć ciasto na blacie razem z papierem, na którym jest zwinięte. Jeśli arkusz jest bardzo wąski i gruby, można go delikatnie rozwałkować w jedną stronę do prostokąta o grubości mniej więcej 3 mm. Nie trzeba podsypywać mąką, chyba że blat jest wilgotny.
- Posmarować powierzchnię roztopionym masłem, zostawiając na jednym dłuższym brzegu około 1,5 cm wolnego miejsca. Na maśle rozsypać równą warstwę mieszanki cukru z cynamonem. Ten pusty pasek na końcu jest ważny — dzięki niemu rolada lepiej się sklei i nie rozwinie się w piekarniku.
- Zwinąć ciasto dość ciasno w roladę, zaczynając od dłuższego boku. Na koniec pusty pasek posmarować odrobiną roztrzepanego jajka i docisnąć łączenie. Jeśli rolada zrobiła się miękka, włożyć ją do lodówki na 10-15 minut. Krojenie zimnej rolady jest po prostu łatwiejsze i daje ładniejszy kształt.
- Pokroić roladę ostrym nożem na plastry o grubości około 2 cm. Powinno wyjść mniej więcej 12 kawałków. Nie naciskać noża zbyt mocno z góry, tylko ciąć zdecydowanym ruchem, żeby nie zgnieść warstw. Ułożyć cynamonki na blasze w odstępach, bo podczas pieczenia wyraźnie rosną.
- Jajko rozmącić z mlekiem lub śmietanką i posmarować wierzch każdej cynamonki. To daje lepszy kolor i lekki połysk. Jeśli ma być bardziej karmelowy efekt, można dodatkowo oprószyć wierzch odrobiną cukru.
- Piec przez 16-20 minut, aż cynamonki będą wyraźnie wyrośnięte i mocno złote na brzegach. W połowie czasu dobrze jest obrócić blachę, jeśli piekarnik nierówno dopieka. Nie warto wyciągać ich zbyt wcześnie — blade ciasto francuskie wygląda na upieczone, ale w środku bywa jeszcze wilgotne.
- Po upieczeniu przełożyć cynamonki na kratkę. Jeśli mają być z lukrem, odczekać 10 minut. Cukier puder wymieszać z sokiem z cytryny albo mlekiem do konsystencji gęstej, ale lejącej. Polać cienkimi strużkami. Na gorących cynamonkach lukier spłynie całkowicie, na lekko przestudzonych zostanie na wierzchu.
W tej wersji nadzienie jest celowo proste. Ciasto francuskie ma już sporo własnego smaku i tłuszczu, więc nie trzeba go obciążać grubą warstwą kremu czy mokrego farszu. Właśnie dlatego te cynamonki robi się szybko i bez ryzyka, że wypłyną na blasze.
Jeśli podczas pieczenia trochę masła i cukru wypłynie na papier, to normalne. Problem zaczyna się dopiero wtedy, gdy nadzienie jest zbyt grube albo rolada została zbyt luźno zwinięta.
Typowe błędy przy cynamonkach z ciasta francuskiego
Dlaczego cynamonki się rozwijają i tracą kształt
Najczęstszy powód to zbyt luźne zwinięcie rolady albo brak schłodzenia przed krojeniem. Miękkie ciasto francuskie rozjeżdża się pod nożem i później w piekarniku wraca do swojej „swobody”. Pomaga ciasne zwijanie bez dociskania na siłę oraz posmarowanie końcówki jajkiem, żeby rolada trzymała łączenie.
Druga sprawa to za cienkie plastry. Kiedy kawałki mają mniej niż 1,5 cm, szybciej się przewracają i nie budują ładnej spirali. Grubsze plastry są stabilniejsze i lepiej pokazują warstwy po upieczeniu.
Czemu środek bywa surowy, a wierzch już ciemny
To zwykle efekt zbyt niskiej półki w piekarniku albo pieczenia w za wysokiej temperaturze z termoobiegiem. Dla tego przepisu najlepiej sprawdza się środkowa półka i 200°C góra-dół. Ciasto francuskie potrzebuje mocnego startu, ale też czasu, żeby para między warstwami mogła zadziałać.
Jeśli wierzch szybko łapie kolor, a spód jest blady, warto na końcówkę pieczenia położyć blachę poziom niżej. Z kolei gdy cynamonki są blade od góry, a od dołu już gotowe, piekarnik najpewniej grzeje głównie dolną grzałką. Wtedy pomaga dosłownie 2-3 minuty podniesienia blachy wyżej pod koniec wypieku.
Mokre nadzienie też robi swoje. Nie warto dodawać dużej ilości miodu, syropu klonowego czy miękkich owoców między warstwy, jeśli celem jest szybki, chrupiący deser. W cieście francuskim nadmiar wilgoci od razu odbiera lekkość.
Jak podawać cynamonki z ciasta francuskiego
Najlepsze są jeszcze lekko ciepłe, kiedy warstwy pozostają kruche, a cynamon mocno pachnie. Do kawy czarnej albo cappuccino pasują bez dodatków, ale z prostym lukrem robią się bardziej deserowe i „cukiernicze”. Jeśli mają trafić na stół dla gości, warto dorzucić obok gęsty jogurt grecki albo serek mascarpone wymieszany z odrobiną cukru pudru — kontrast z chrupiącym ciastem wychodzi bardzo dobrze.
Do tej wersji pasują też świeże owoce, zwłaszcza maliny, borówki i kawałki gruszki. Nie trzeba ich wkładać do środka, lepiej podać obok. Dzięki temu ciasto zachowuje strukturę, a talerz wygląda konkretnie, nie przesadnie.
Jeśli deser ma być bardziej „zimowy”, można po lukrze dorzucić odrobinę skórki pomarańczowej. Z kolei do popołudniowej kawy w tygodniu wystarczy sama cynamonowa spirala bez żadnych ozdób — i to jest bardzo uczciwa wersja tego wypieku.
Przechowywanie i odgrzewanie
Świeżo po upieczeniu cynamonki mają najlepszą strukturę, ale spokojnie da się je przechować do następnego dnia. Po całkowitym wystudzeniu warto trzymać je w szczelnym pojemniku w temperaturze pokojowej przez 1 dzień. Do lodówki lepiej ich nie wkładać, bo ciasto szybciej mięknie i traci chrupkość.
Żeby odzyskały formę, wystarczy podgrzać je przez 4-5 minut w 170°C. Mikrofalówka działa najszybciej, ale zabija cały sens ciasta francuskiego — zamiast chrupkości wychodzi miękka, trochę gumowa bułka. Jeśli cynamonki mają być przygotowane wcześniej, lepiej zwinąć roladę, schłodzić ją i upiec dopiero przed podaniem.
Wartości odżywcze
To szybki deser, nie wypiek „fit”, więc proporcje są ustawione pod smak i strukturę. Przy porcji 1 z 12 sztuk, bez lukru, wychodzi orientacyjnie około 170-210 kcal, w zależności od użytego ciasta francuskiego i ilości masła. Jedna sztuka dostarcza zwykle 10-13 g tłuszczu, 15-20 g węglowodanów i 2-3 g białka.
Z lukrem kaloryczność rośnie o około 20-30 kcal na sztukę. Jeśli trzeba lekko odchudzić przepis, najprościej ograniczyć masło do cienkiej warstwy i zrezygnować z polewy, zamiast kombinować z zamianą samego ciasta francuskiego. Tu właśnie ono robi całą robotę i na nim nie warto oszczędzać jakościowo.